Ιστορικό

80 ΧΡΟΝΙΑ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ

Θα πάμε πολλά χρόνια πίσω, στο 1930.

Θα σας ταξιδέψω με το καράβι της μνήμης μου. Τα Βαρώσια είναι μια μικρή πόλη με 12 – 14 χιλιάδες κατοίκους, γεμάτη περβόλια κι ανεμόμυλους, αμμόλοφους, στενά δρομάκια, εκκλησάκια.

Όμως μια πόλη στην αγκαλιά της καταγάλανης, πεντακάθαρης θάλασσας. Μια αμμουδιά χρυσή!

Τα σχολεία που λειτουργούσαν ήταν η Α΄ Αστική Σχολή Αγίου Νικολάου (του Πολύβιου) και η Β΄ Αστική, το Μαντζούρειον που το έκτισαν με δωρεάν του αείμνηστου Ν. Μαντζούρα, ή άλλως πως το Σχολείο του Κούμα, και φυσικά το Παρθεναγωγείο της Αρσακειάδας Ελένης Χατζηπέτρου απέναντι από το ξενοδοχείο Όλυμπος, στην 28ης Οκτωβρίου.

Εκεί δίδασκε και η Μαρία Ανδρέου μαζί με την Ελένη Χατζηπέτρου και την Περσεφόνη Παπαδοπούλου, δύο άριστες παιδαγωγούς.

Η Ελένη Χατζηπέτρου ίδρυσε το 1906 τον Φιλόπτωχο Σύλλογο στον οποίο η Μαρία Μιχ. Ανδρεου ήταν Γραμματέας. Όταν η Μαρία Ανδρέου παντρεύτηκε τον έμπορο Παναγιώτη Ιωάννου και πια δεν μπορούσε να εξασκήσει το επάγγελμα της δασκάλας, σύμφωνα με τη νομοθεσία, σκέφτηκε να ιδρύσει το Λύκειον Ελληνίδων κατά το πρότυπο του Λυκείου Ελληνίδων Αθηνών που ίδρυσε η Καλλιρόη Παρέν το 1911.

Το πρώτο Λύκειον ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1905 από τη Mrs. Smedley.

Τη Μαρία Ιωάννου βοήθησαν οι μαθήτριες της Μαρούλλα Λουϊζίδου - Οικονόμου, Γιαννούλα Παναγιωτίδου, Κατίνα Φαλά-Παντελίδου, Χριυσάνθη Μαραγκού και Φιλίτσα Καψουράχη.

Η ανακοίνωση της ίδρυσης του Λυκείου πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1930, μέρα των Γραμμάτων και τα εγκαίνια τέλεσε ο Μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς.

Η αγγελία ξάφνιασε. Κεραυνός εν αιθρία. «Οι γυναίκες κάμνουν καφενείο». Πράγμα φυσικά απαράδεκτο κατά τα ήθη της εποχής.

Γρήγορα όμως κατάλαβαν ότι ήταν κάτι άλλο.

Η Μαρία Ιωάννου όρισε σαν σκοπό του Λυκείου την ανάπτυξη της γυναίκας, πνευματική, καλλιτεχνική, κοινωνική, εθνική!

Τ’ ανέβασμα της γυναίκας στον ουρανό του Πολιτισμού!

Να βγει η γυναίκα από το σπίτι της, όπου ήταν κλεισμένη μερόνυκτα, ν’ ανατρέφει μόνο τα παιδιά της και να εκτελεί τα συζυγικά της καθήκοντα.

Ανοίγεται ένα μεγάλο κεφάλαιο για τη γυναίκα της Αμμοχώστου, που το δέχεται με ενθουσιασμό.

Δέσποινες της πόλης και νεαρές κοπέλλες γίνονται αμέσως μέλη του Λυκείου, με πρώτο μέλος την Μαριάννα Εμφιετζή, τη γυναίκα του Δημάρχου Γεωργίου Εμφιετζή, κι ακολουθούν όλες οι ευγενείς κυράδες, μαζί με τις κόρες τους.

Ιδρύεται το Ωδείο το 1930, όπου διδάσκονταν όλα τα μουσικά όργανα. Απαγγελία διδάσκει η ίδια η Μαρία Ιωάννου θυμούμαι το πρώτο ποίημα που μου δίδαξε ήταν η «Ελληνοπούλα». Στη θύμησή μου φέρνω τον Γιαννάκη Χρυσοστομή με το ποίημα «Πίττα».

Όταν ανέβηκε στην καρέκλα για να φαίνεται από την εξέδρα, ήταν μικρός και είπε τον τίτλο «Η Πίττα» ο κόσμος από κάτω γέλασε.

Η Μαρία Π. Ιωάννου πίσω από την έδρα τον προέτρεψε ξανά να πει τον τίτλο κι όταν ο Γιαννάκης είπε ξανά «Πίττα», τα γέλια ήταν τρανταχτά, όπως και τα κλάματα του Γιαννάκη, που δεν μπόρεσε να πει το ποίημα. Έφυγε τρέχοντας και κλαίοντας.

Εκτός από τη Μαρία Ιωάννου απαγγελία δίδασκε η Ναταλία Αρβανιτάκη και η Λούλα Μιχαηλίδου.

Διδασκόταν ακόμα μπαλέτο και θέατρο.

Η πρώτη 30μελής γυναικεία μαντολινάτα ήταν γεγονός, με συμμετοχή της ίδιας της Μαρία και δίδασκαν ο Δ. Δημητριάδης από τη Σμύρνη, κι ύστερο ο Γ. Κονναρής. Κάθε Τετάρτη μάζευε τις νεαρές κοπέλλες και ανέλυε αρχαία τραγωδία, η κι άλλα κλασικά έργα σπουδαίων συγγραφέων όπως του Σπύρου Μελά, του Άγγελου Τερζάκη και άλλων. Ακολουθούσε πολύ εποικοδομητική συζήτηση. Έμαθε τα μέλη του Λυκείου ν’ αγαπούν το διάβασμα. Γι αυτό από την αρχή ιδρύθηκε δανειστική βιβλιοθήκη με την προσφορά βιβλίων απ’ όλα τα μέλη. Κρυμμένη κάτω από το κρεββάτι της μάνας μου 6 - 7 χρονών διάβαζα τα μυθιστορήματα που έφερναν οι αδελφές μου. Γι αυτό και πολύ γρήγορα έγινα μύωπας. Διάβαζα σχεδόν στο σκοτάδι.

Έτσι τα μέλη ενημερώνονταν για την Ελληνική γραμματεία, που συμπληρωνόταν με τις ποικίλες διαλέξεις σπουδαίων συγγραφέων και επιστημόνων: Κωνσταντίνος Σπυριδάκης, Αδάμ Αδάμαντος, Κυριάκος Χατζηιωάννου, Κώστας Προυσής, Γιάγκος Ηλιάδης, Μυριβήλης, Βενέζης, μουσικών: Καλομοίρης, ζωγράφων: Αθηνά Ταρσούλη, ποιητών: Δημήτρης Λιπέρτης, Χρυσάνθη Ζιτσαία, ή θεατρικών συγγραφέων: Αντιγόνη Μεταξά,(της γνωστής θείας Λένας) που της έστελλε τα παιδικά θεατρικά έργα που έγραφε κι η Μαρία Ιωάννου τα προωτοπαρουσίαζε στην Κύπρο, κι ύστερα παρουσιάζονταν στην Αθήνα. 44 παιδικά θέατρα ανέβασε η Μαρία Ιωάννου στην Αμμόχωστο, τη Λευκωσία, τη Λάπηθο, την Κερύνεια. Μια πλούσια σοδειά!

Όλα τα παιδιά της Αμμοχώστου, αγόρια και κορίτσια πέρασαν από το Λύκειον, είτε για να μάθουν ένα όργανο, είτε να διδαχτούν απαγγελία, τα κοριτσάκια κλασικό χορό, να παίξουν σ’ ένα θέατρο, να λάβουν μέρος στη χορωδία.

Δυο χορωδίες λειτουργούσαν, μια παιδική και μια για μεγάλους. Εκεί δίδασκε ένας αξιόλογος δάσκαλος, ο Σώτος Βασιλειάδης.

Η 40μελής αυτή χορωδία, παρουσίασε το «Ρέκβιεμ» του Κερουμπίνι εκτός από την Αμμόχωστο, και τη Λευκωσία, και στο Μπέλλα Πάϊς. Και ήταν όνειρο, μέσα στο Μεσαιωνικό κτίσμα. Κλείω τα μάτια και βλέπω ανεπανάληπτες στιγμές.

Ήμουν 6 χρονών όταν ανέβηκα για να μάθω απαγγελία και 11 χρονών όταν άρχισα να μαθαίνω βιολί. Η ιστορία του βιολιού είναι μεγάλη.

Έπαιξα σε πάρα πολλά θέατρα. Κι η Μαρία Ιωάννου έλεγε: «Αυτή θα γίνει καινούργια Μαρίκα Κοτοπούλη». Όταν το άκουσε η μάνα μου, έπαθε σαν τρελλή. «Η κόρη της θεατρίνα, μια γυναίκα ελαφρών ηθών;» Έτσι πίστευαν τότε για το θέατρο, γι’ αυτό χρόνια αργότερα όταν ξεκίνησα για σπουδές στην Αθήνα, μ’ έβαλε να ορκιστώ μπροστά στα εικονίσματα, ότι δεν θα σπουδάσω θέατρο.

Εγώ όμως επειδή ο Νίκος, ο μετέπειτα σύζυγός μου, γράφτηκε στην Σχολή Κουν, πήγαινα μαζί του, ως ακροάτρια, κι έμαθα πολλά πράγματα, ιδιαίτερα ορθοφωνία.

Στο Λύκειον δίδαξαν σπουδαίοι δάσκαλοι, ο Δ. Δημητριάδης και ο Γεώργιος Κονναρής, Μαντολίνο η Μαρία Αγαθαγγέλου Δημητρίου, Πιάνο η κ. Μαίρη  Σμετοπούλου όπερα και κλασσική μουσική, ο Σώτος Βασιλειάδης Βιολί, ο Γιώργος Αρβανιτάκης πιάνο κι από το 1945 κι ύστερα, ως το θάνατό του ήταν ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής, η Ναταλία Μιχαηλίδου – Αρβανιτάκη, ο Ανδρέας Τσίτσαρος, η Λούλα Μιχαηλίδου, η Νίκη Τζέτζα.

Μεγάλη προσφορά του Λυκείου ήταν το Κυριακάτικο Σχολείο. Δεκάδες κοριτσόπουλα 8 – 12 χρονών που δούλευαν στα σπίτια των πλουσίων τα περισσότερα από την Πιτσιλλιά ή τα γύρω χωριά, πολύ φτωχά, που δεν είχαν την δυνατότητα να παν σχολείο, μαζεύονταν κάθε Κυριακή στο Λύκειο γεμάτα χαρά!

Τα μάτια τους έλαμπαν. Τα θυμούμαι και κλαίω. Εκεί δασκάλες μέλη του Λυκείου δίδασκαν γραφή, ανάγνωση, αριθμητική. Δασκάλες που δίδαξαν αναφέρω μερικές: Σοφία Ιακώβου, Φωτεινή Παπαδοπούλου, Αναστασία Μιχαηλίδου, Πολυξένη Μιχαηλίδου, Μαρία Ασπρόφτα, Μαρία Κυριακίδου.

Μια μεγάλη κοινωνική προσφορά για την οποία το Λύκειον πρέπει να περηφανεύεται.

Ο Θεατρικός Όμιλος του ΛΕΑ ιδρύθηκε αμέσως με την ίδρυση του Λυκείου το 1930.

Ανέβασε τραγωδίες, αλλά και άλλα θεατρικά έργα. Η Αντιγόνη και ο Οιδίπους επί Κολωνώ διδάκτηκαν και στο θέατρο Σαλαμίνας.

Από τα πιο σημαντικά έργα κοινωνικής προσφοράς του Λυκείου μας είναι η Παιδική Εξοχή, η οποία ιδρύθηκε το 1932 και φιλοξένησε ως τώρα χιλιάδες άπορα παιδιά!

Στην αρχή λειτούργησε στην Καντάρα, αργότερα στο Μπογάζι, εκεί πρόσφερε τις υπηρεσίες του κι ο Κυριάκος Μάτσης, σώζεται μια επιστολή του, ύστερα στις αίθουσες του Δημοτικού Σχολείου Αγίας Νάπας.

Όμως όνειρο ήταν να κτίσουμε δικά μας υποστατικά. Μετά το θάνατο της Μαρίας Π. Ιωάννου, όταν μας κληροδότησε ένα περιβόλι, το χωρίσαμε σε οικόπεδα. Πουλήσαμε τα δύο και ξεκινήσαμε σε χαλίτικη γη που μας έδωσε ο Αρχιεπίσκοπος, ύστερα από οδηγίες που μας έδωσε ο Τούρκος Έπαρχος Σαμί, στην Αγία Νάπα.

Η Αγία Νάπα τότε ήταν ένα ερημοχώρι. Λίγα σπιτάκια, το μικρό καφενείο του χωριού, η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Και μεις ανάμεσα σε καλαμιές, αμμόλοφους και φίδια.

Τέλειωσε αρχές Ιουλίου, πριν από το πραξικόπημα. Δεν μπορέσαμε να μπούμε μέσα. Έγινε η τουρκική εισβολή του 1974. Στα υποστατικά μπήκαν μερικές οικογένειες προσφύγων κι έμειναν ως το 1979.

Τότε ζήτησα από τον Υπουργό κ. Χρ. Βενιαμίν να τους μετακινήσει, γιατί κτίστηκε ο προσφυγικός συνοικισμός στην Αγία Νάπα. Όλοι έφυγαν, ένας μας ταλαιπώρησε. Το κτίριο είχε τα χάλια του, βρωμιά, καταστροφή, έκαψαν και το ξύλινο εξωτερικό κιγκλίδωμα για να ζεσταίνονται και να ψήνουν τα φαγητά τους.

Η οικογένεια του Ντίνου Λόρδου, μνημονεύω την αείμνηστη Μαριάννα, πήγαιναν τα Σαββατοκύριακα με οικογένειες φίλων, έσκαβαν, μπογιάτιζαν, κάρφωναν.

Βγάλαμε ένα λαχείο, συγκεντρώσαμε ₤17 χιλιάδες. Επιδιορθώσαμε τα οικήματα, σχέδιο και κτίσμα του Διονύση Τουμαζή.

Το 1980 πήραμε τα πρώτα παιδιά στο οίκημά μας, τον προηγούμενο χρόνο, 1979, τα φιλοξενήσαμε σε τρία σπιτάκια του συνοικισμού.

Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και άλλα μέλη συνόδευαν, μαγείρευαν, τακτοποιούσαν, έπαιρναν τα παιδιά στη θάλασσα. Ευλογημένες, αξέχαστες ώρες. Εκεί και η αείμνηστη Πρόεδρός μας Μαρίτσα Πετρίδου.

Τα πρώτα παιδιά ήταν αγνοουμένων και πεσόντων. Ύστερα προσφυγόπουλα από την πόλη και επαρχία Αμμοχώστου, η σχολή Τυφλών, το Ίδρυμα Ιωάννου κι άλλα Ιδρύματα παιδιών με ειδικές ανάγκες, παιδιά διαβητικά από Κύπρο και Ευρώπη, από το Τσέρνομπιλ (δεν ξέρω αν ζει κάποιο από αυτά)την Βόρειο Ήπειρο, βαφτίσαμε με την αείμνηστη Λούλα Π. Ιωάννου, τη Μαρία στην εκκλησία της Αγίας Νάπας, τον Πόντο, την Βηθλεέμ.

Τώρα φιλοξενούμε από χρόνια παιδιά από τις Παιδικές Στέγες και παιδιά από προβληματικές οικογένειες που μας υποδεικνύει το Γραφείο Ευημερίας.

Πριν δύο χρόνια φιλοξενήσαμε 40 παιδιά με τις μητέρες τους από την πυρόπληκτη Πελοπόννησο.

Η προσφορά μεγάλη, οι ανάγκες πολλές. Χρειαζόμαστε χέρια και αγάπη.

Η λαϊκή παράδοση ήταν μέσα στους στόχους του Λυκείου.

Πέντε φορές έγινε αναπαράσταση του Κυπριακού Γάμου, με συμμετοχή σπουδαίων λαϊκών καλλιτεχνών, μουσικών και χορευτών. Ανάμεσά τους ο Θεόδουλος Καλλίνικος, ο Χριστόφορος Παλαίσιης, ο Πριγκόπουλος, ο Βωνιάτης, ο Χρίστος και Απόστολος Τσίσιος και άλλοι.

Σε δυο τρεις παραστάσεις έλαβα κι εγώ μέρος όπως και πολλά άλλα μέλη που βρίσκονται εδώ.

Ήταν ένα σωστό πανηγύρι.

Το Χορευτικό Συγκρότημα λαϊκών χορών ήταν από τα καλύτερα της Κύπρου.

Αυτούς τους λαϊκούς χορούς είχα το προνόμιο να τους παρουσιάσω στην Γυμναστική Ακαδημία στην Αθήνα ύστερα από πρόσκληση του Αντώνη Παπαδόπουλου, που φοιτούσε εκεί.

Οι φοιτητές και φοιτήτριες της Κύπρου δημιουργήσαμε χορευτικό συγκρότημα στην Αθήνα και χορεύαμε σε θέατρα. Θυμάμαι μια παράσταση στο θέατρο του Πειραιά, όταν παρουσίαζε η Αθηνά Ταρσούλη το έργο της «Η Κύπρος» κι ήθελε να χορέψουμε. Ήταν μια εκδήλωση αφάνταστη. Ήταν τότε και το θέμα της Κύπρου. Μας αποθέωσαν, τον Χρύσανθο Κακογιάννη από την Πάφο κι εμένα.

Την Αθηνά Ταρσούλη ξενάγησα ύστερα στην Κύπρο. Με την άμαξα γυρίσαμε όλη την Αμμόχωστο, παλιά και νέα, κάποια κοντινά χωριά για να κάμει σκίτσα. Το βιβλίο «Κύπρος» δύο τόμοι, είναι δυσεύρετο.

Η πιο ωραία γιορτή έγινε στο περιβόλι της Μαρίας Ιωάννου.

Μικρή αναπαράσταση του Κυπριακού Γάμου. Η Αθηνά Ταρσούλη «ποθαυμάστηκε».

Το Λύκειον Ελληνίδων ήταν φίλες μου η πνευματική και πολιτιστική εστία της Αμμοχώστου. Χορωδίες, θέατρο, μουσικοφιλολογικά τσάγια, μοναδικά, με κατάμεστη την αίθουσα από κόσμο, Χριστουγεννιάτικες και εθνικές γιορτές, εκδρομές, εκθέσεις ζωγραφικής, Χειροτεχνίας, χορούς.

Ακούστε ένα χορό του Λυκείου που έγινε στο κινηματοθέατρο «Ολύμπια» του Χαρ. Παντελίδη.

Ήμουν 10 – 12 χρονών. Οι αδελφές μου και πολλές άλλες κυρίες, οι αδελφές Δημητρίου, η Ναταλία Αρβανιτάκη, η Μαρίκα Αυξεντίου, η Λούλα Μιχαηλίδου, η Λόλα Θεοχαρίδου, η Ελένη Μάτση, η Λουκία Νεοφύτου, η Πολυξένη Αντωνίου, διακοσμούσαν το θέατρο. Μικρά κλωνάρια φοινικιάς που έμοιαζαν βεντάλιες στολισμένες με ποικίλα χρώματα από γαρύφαλλα και τριαντάφυλλα.

Ήταν ονειρώδης διάκοσμος, γιρλάντες, κορδέλες.

Τότε βλέπετε οι κοπέλες δεν είχαν πολλές ευκαιρίες να βγούν έξω το βράδυ και μάλιστα να χορέψουν.

Στο χορό του Λυκείου κάτω από τα βλέμματα των γονιών τους πιθανόν να χόρευαν και μ’ ένα αγαπημένο πρόσωπο. Χωρίς να γίνουν αντιληπτές.

Γίνονταν ακόμα φιλολογικά μνημόσυνα που ήταν και εθνικών ευεργετών, φιλοξενία στη διάρκεια του πολέμου ελλήνων στρατιωτικών και αργότερα ανθρώπων που κατάφευγαν για να γλιτώσουν από τους Γερμανούς.

Η μεγάλη αίθουσα του Λυκείου γεμάτη από κυρίες.

Άλλες έπλεκαν πουλόβερ, άλλες κάλτσες, γάντια, εσάρπες. Θυμούμαι γκρίζα ή μπλε.

Ρώτησα τί κάμνετε; Μούπαν: Πλέκουμε για τους στρατιώτες μας, που πολεμούν στα χιονισμένα βουνά της Αλβανίας.

Τότε δεν ήξερα, τί ήταν πόλεμος.

Τον γεύτηκα κατά τον σκληρότερον τρόπο το 1955 – 59.

Τη σκληράδα του κατακτητή πούθελε να υποδουλώσει την πατρίδα μου.

Το Λύκειον ήταν  και τότε παρόν. Και τα μέλη του Λυκείου έδωσαν τότε το 1940 τις χρυσές αρραβώνες τους και πήραν σ’ αντάλλαγμα ένα ευτελές δακτυλιδάκι με το σήμα του στέμματος.

Στον αγώνα της ΕΟΚΑ μεγάλη υπήρξε η συμμετοχή μελών του Λυκείου. Τόσον η Μαρία Ιωάννου, όσον  και η Μαρίτσα Πετρίδου και Ελένη Μάτση φιλοξενούσαν στο σπίτι τους καταζητούμενους.

Η Μαρία Ιωάννου είχε και πολυγράφο στο υπόγειο του σπιτιού της.

Η Μαρίτσα Πετρίδου και Ελένη Μάτση ανέλαβαν την τροφοδοσία καταζητουμένων, άλλα μέλη έπαιζαν τη ζωή τους κορώνα γράμματα.

Το 1967 αναλαμβάνω Γενική Γραμματέας. Ήδη το 1964 έχει τελειώσει το καλλιμάρμαρο μέγαρο του Λυκείου, δωρεά της Μαρία και Παναγιώτη Ιωάννου. Ένα κτήριο στολίδι της πόλης, όπου γίνονταν πια όλες οι εθνικές και άλλες εκδηλώσεις της πόλης.

Η Μαρία Ιωάννου βραβεύεται από τον Δήμο Αμμοχώστου και την Ελληνική Πρεσβεία.

Θυμούμαι, όταν έφεραν την πέτρα από το φεγγάρι του πρώτου αστροναύτη που πάτησε στο φεγγάρι, του Άρμστρογκ,  πως θαύμασαν εκατοντάδες κόσμος απ’ όλη την Κύπρο.

Εκεί η Αγνή Μιχαηλίδου παρουσίασε το βιβλίο της «το Παλιό Βαρώσι».

Η Μαρία Ιωάννου πρόσφερε στο Διοικητικό Συμβούλιο του Λυκείου ένα μέρος ενός περβολιού στην Αγία Παρασκευήν (17 οικόπεδα). Από την πώληση 2 οικοπέδων ξεκινήσαμε να κτίσουμε τα καταλύματα της Παιδικής Εξοχής στην Αγία Νάπα το 1972.

Και ξαφνικά το 1970 ο θάνατος της Μαρία Ιωάννου. Σκληρές στιγμές, θρήνος και κοπετός.

Τα ηνία του Λυκείου αναλαμβάνει η Μαρίτσα Πετρίδου που η θητεία της σφραγίστηκε με την προσφυγιά και τον πόνο.

Το 1971 ιδρύσαμε την Γκαλερί και στη συνέχεια κτίσαμε τα υποστατικά της Παιδικής Εξοχής στην Αγία Νάπα.

Το πραξικόπημα και η εισβολή συντάραξαν όλους μας.

Με εισήγησή μου ιδρύεται η Συντονιστική Επιτροπή Γυναικείων Σωματείων και για ένα μήνα το Λύκειον είναι το Κέντρο τροφοδότησης των ξερριζομένων από Κερύνεια, Μόρφου, Καρπασία.


Μαζεύουμε ρουχισμό, τρόφιμα. Μαγειρεύουμε στα υπόγεια του Λυκείου. Διαμοιράζουμε καθημερινά φαγητό στους κατατρεγμένους, διαμοιράζουμε ένδυση και υπόδηση.

Τρέχουμε στο νοσοκομείο που στεγαζόταν στο Μάρκος Χοτέλ.

Ένα μελισσολόϊ από μέλη του Λυκείου, του Φιλοπτώχου Συλλόγου, της Φιλοπτώχου Αδελφότητας, της Κοινωνικής Μέριμνας, του Ερυθρού Σταυρού, των σπαστικών, τρέχουμε ώσπου στις 14 Αυγούστου 1974 παίρνουμε τρομαγμένοι και κατατρεγμένοι τον δρόμο της προσφυγιάς.

Σκορπιζόμαστε σ’ όλες τις πόλεις της Κύπρου, στην Αθήνα, την Αγγλία, την Αυστραλία και αλλού.

Όταν καταλάγιασε λίγο η αγωνία αρχές του 1975, σκέφτηκα ότι το Λύκειο δεν πρέπει να σβήσει.

Μαζί με την Ιουλία Τουμαζή καλέσαμε 6 – 8 μέλη του Λυκείου στο ξενοδοχείο «Κούριο». Μούπαν δεν μπορούμε να πληρώσουμε 5 σελίνια το ποτό.

Και παρακάλεσα στον Σύνδεσμο Κυριών Λεμεσού να μας επιτρέπει να συναντιόμαστε στην Παιδική του Στέγη.

Έτσι ξαναστήσαμε το Λύκειο. Η Κίκα Πραστίτη έφερε τυχαία στην τσάντα της ένα κατάλογο μελών. Αρχίσαμε να εντοπίζουμε σιγά – σιγά τα μέλη μας.

Και αναστήθηκε από την τέφρα το Λύκειο πιο δυνατό. Ένα παράρτημα στη Λάρνακα το 1979, ένα παράρτημα στη Λευκωσία το 1988. Ένα παράρτημα στο Παραλίμνι το 2007.

Μέλος του Διεθνούς Λυκείου το 1988.

Ο αγώνας ήταν σκληρός. Τηλεγραφήματα, Μνημόσυνα πεσόντων, δεήσεις για αγνοουμένους, καθιστικές εκδηλώσεις, Έκθεση Καρπασίας, Έκθεση Χειροτεχνίας, πορείες, η πιο μεγάλη αυτή που διοργάνωσε η Συντονιστική με πρωτοστάτη το Λύκειο στη Δερύνεια, το Φεβρουάριο του 1987, μέσα στη βροχή και το κρύο να κοιμόμαστε στα τσαντήρια. Πέρασαν 150 χιλιάδες γυναίκες απ’ όλη την Κύπρο και το εξωτερικό. Υπογράφηκε το βιβλίο συμμετοχής. Το γεγονός έγινε γνωστό διεθνώς.

Κάθε μέρα αφιέρωμα σε μια πόλη, μια ομάδα. Αποκορύφωμα η πορεία από τη Δερύνεια στη Λευκωσία όπου συγκεντρώθηκαν 25 χιλιάδες άνθρωποι.

Το Λύκειο πρωτοστατούσε. Ήταν εκεί η ψυχή της πόλης μας.

Καταφέραμε να σταματήσει ο περαιτέρω εποικισμός της Αμμοχώστου.

Στην προσφυγιά ιδρύσαμε τρία ωδεία, ένα στη Λεμεσό, ένα στη Λάρνακα, ένα στο Παραλίμνι. Λειτουργούν τα δύο. Πιο καλά αυτό της Λάρνακας που συνεχίζει πολύ σωστά.

Καλλιτεχνικός Διευθυντής ο Γιώργος Αρβανιτάκης. Μετά το θάνατό του ο Χριστόδουλος Γεωργιάδης. Εξεταστής ο Σόλωνας Μιχαηλίδης.

Στη Λεμεσό λειτούργησε για 10 χρόνια Τμήμα Ζωγραφικής. Δίδαξε η Ιουλία Τουμαζή, Α΄ Αντιπρόεδρος – Επίτιμη τώρα.

Γίνονται διαλέξεις, εκθέσεις, ρεσιτάλς, φιλανθρωπικές αγορές απ’ όλα τα παραρτήματα.

Ο κόσμος της Αμμοχώστου, ο κόσμος του Λυκείου δεν έσβησε.

Το Ωδείο της Λάρνακας έχει μικρή ορχήστρα, το Ωδείο της Λεμεσού 40 μέλη χορωδία με πολλές εκδηλώσεις, ακόμη και όπερα ανέβασε.

Δεν πρέπει να παραλείψω ότι η Παιδική Εξοχή του Λυκείου για οκτώ χρόνια παρεχωρείτο στο Υπουργείο Παιδείας για αντιναρκωτική εκπαίδευση μαθητών Μέσης Παιδείας και δύο χρόνια παραχωρήθηκε στον Αντικαρκινικό Σύνδεσμο για προγράμματα Ημερήσιας Φροντίδας.

Το Λύκειον Ελληνίδων Αμμοχώστου βραβεύεται από την Ακαδημία Αθηνών το 1987 για όλη την προσφορά του, ιδιαίτερα όμως για την προσφορά του μετά την προσφυγιά, για τον αγώνα επιβίωσης και συνέχισης του πολυδιάστατου έργου μέσα στις τόσες αντιξοότητες.

Όταν ανέβηκα τα σκαλιά της Ακαδημίας Αθηνών για να πάρω το βραβείο, έτρεμα από συγκίνηση και χαρά. Το Λύκειό μας βραβεύεται. Φορώντας το γκρίζο μου παλτό, τ’ αγόρασα για το σκοπό, τα χρήματά μας ήταν λιγοστά αλλά έπρεπε νάμαι ευπρεπής, τα καινούργια μαύρα μου παπούτσια, διέσχισα με καμάρι την χρυσοποίκιλτη Αίθουσα και στάθηκα μπροστά στον Πρόεδρο της Ακαδημίας, που μ’ ένα χαμόγελο μούδωσε το ειλητάριο της βράβευσης.

Δίπλα μου καθόταν η Μαρία Λομπαδαρίδου – Πόθου, εκλεκτή λογοτέχνης που βραβευόταν εκείνη τη χρονιά!

Με φίλησε.

Έξω περίμενε η Νίκη Κατσιούλη, συναγωνίστριά μου στα χρόνια της ΕΟΚΑ. Μαζί μεταφέραμε μηνύματα, φυλλάδια και χειροβομβίδες μέσα στις τσέπες της φούστας μας από τη Γαλάτα στη Λευκωσία στον Παπάσταυρο.

Μου πρόσφερε μια μεγάλη ανθοδέσμη κι ένα γλυκό φιλί.

Δακρύσαμε κι οι δυό.

Η Κύπρος ζει, όσα κι αν της έκαμαν οι Αττίλες.

Προσπάθειά μας η απόκτηση οικήματος.

Με δικές μου ενέργειες αποκτήσαμε τη χαλίτικη γη, με ενέργειες της Χρυσταλλένης Ιάπωνα ο Κυριάκος Μούσκος έδωσε 100 χιλιάδες λίρες. Η Πρόεδρος και το Συμβούλιο του Λυκείου της Λάρνακας, προς τιμή τους εργάστηκαν σκληρά, με διάφορες δραστηριότητες και εράνους συγκέντρωσαν μεγάλο ποσό!

Στο τέλος έγινε η πιο μεγάλη προσπάθεια από μένα και τη Μαρία Χαραλαμπιδου για να πάρουμε ένα μεγάλο κονδύλι από την Ευρωπαϊκή ένωση και το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Τώρα το έργον θα υλοποιηθεί και θάναι ένα διαμάντι στην πόλη του Ζήνωνα.

Μα η πορεία μας συνεχίζεται. Το ταξίδι του Πολιτισμού δεν έχει τέλος.

Από το 1988 μετείχα σαν Πρόεδρος του Λυκείου κάθε χρόνο στα Συνέδρια των Προέδρων των Λυκείων που γίνονται κάθε χρόνο σε μια πόλη και κάθε τρία χρόνια στο Διεθνές Συνέδριο που μετέχουν, όσα μέλη θέλουν.

Μέλη του Λυκείου μας έλαβαν μέρος στο Διεθνές Συνέδριο της Ρώμης και της Λυών.

Εκεί στη Λυών, ενώ μίλησα για την πόλη μας, μίλησα για την καταστροφή της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, μια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ με ρώτησε, αν 32 χρόνια δεν πηγαίνουμε σπίτι μας.

Θόλωσε η σκέψη μου. Έτσι αποφάσισα να εισηγηθώ στο Συμβούλιο τη διοργάνωση του Διεθνούς Συνεδρίου στην Κύπρο. Έγινε αποδεκτό! Δουλεύουμε σκληρά εδώ και 2 χρόνια.

Οι χορηγίες, τα θέμα του Συνεδρίου «Περιβάλλον – Ενέργεια – Πολιτισμός» Οι ομάδες εργασίας, οι εκδρομές, τα ξενοδοχεία, τα φαγητά, τα τεχνικά θέματα, το πρόγραμμα, η επικοινωνία.

Δεν ξέρω πόσες ώρες καταναλώσαμε η Ίρις Προκοπίου, Πρόεδρος της Επιτροπής Συνεδρίου, τα μέλη Βαλεντίνη και Μαρία Θωμαίδου, εγώ και τα υπόλοιπα μέλη της Επιτροπής.

Ευχαριστώ όλες θερμά!

Το Συνέδριο πρέπει να πετύχει. Νάναι το καλύτερο. Να μάθουν για το Εθνικό μας πρόβλημα, να γνωρίσουν και να λατρέψουν τον τόπο μας.

Χρειαζόμαστε την συμμετοχή, όσον το δυνατό περισσοτέρων μελών, ενεργά. Στο Συνέδριο θα συμμετάσχουν 350 σύνεδροι από 23 χώρες.

Μια συνάντηση που δεν έχει ξαναγίνει ως τώρα.

Το 1993 έγινε το Συνέδριο των Προέδρων στην Κύπρο, στη Λεμεσό. Όλες οι Πρόεδροι έμειναν καταγοητευμένες και λέγουν πάντα ότι ήταν το καλύτερο συνέδριο Προέδρων.

Τώρα θέλουμε να γίνει το καλύτερο Διεθνές Συνέδριο.

Ετοιμάζουμε ένα φιλμ με την ιστορία του Λυκείου, επιχορήγηση Τράπεζας Κύπρου, εκδώσαμε το Ημερολόγιο – Λεύκωμα για τα 80 χρόνια που γιορτάζουμε φέτος.

Θα διοργανώσουμε έκθεση Ελληνίδων και Κυπρίων ζωγράφων με ειδικό κατάλογο, μαζί με τη Βουλή της Κύπρου.

Θα διοργανώσουμε στα πλαίσια του Συνεδρίου δύο ρεσιτάλς και πολλά άλλα.

Θέματα του Συνεδρίου

Το περιβάλλον και η ενέργεια – ο Πολιτισμός

Δυο θέματα καυτά!

Θέλουμε τη συμμετοχή σας. Το πρόγραμμα θα το πάρετε από την Πρόεδρο Μαρία Χαραλαμπίδου.

Θα διοργανωθεί κρουαζιέρα στα νησιά του Αιγαίου 24 – 29. μπορείτε να λάβετε μέρος.

Φίλες μου σας εκούρασα. Το ταξίδι ήταν μακρινό, όπως μακρά και η πορεία και προσφορά του Λυκείου μας.

80 ολόκληρα χρόνια.

Σας ευχαριστώ.

Κλαίρη Αγγελίδου
Πρόεδρος Ομοσπονδίας
ΛΕΑ