Δραστηριότητες
25/01/2013
Συμπόσιο για την ελληνική γλώσσα σήμερα στην Κύπρο

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Το Συμπόσιο για την «Ελληνική γλώσσα σήμερα στην Κύπρο» εξέτασε τις διάφορες πτυχές της γλωσσομάθειας και της χρήσεως της ελληνικής γλώσσας στη σημερινή κυπριακή κοινωνία.

1. Πέραν των συγκεκριμένων γλωσσικών προβλημάτων στη διδασκαλία και στη χρήση της ελληνικής γλώσσας, διαπιστώθηκε η ύπαρξη ενός χρόνιου και βαθμηδόν οξυνόμενου γλωσσικού ζητήματος. Αυτό το γλωσσικό ζήτημα συνίσταται στη μερική ή συνολική υποκατάσταση μιας ξένης γλώσσας, της αγγλικής, στη μητρική ελληνική γλώσσα, σε διάφορα κοινωνικά περιβάλλοντα. Επισημάνθηκε έντονα η πιεστική εισβολή της αγγλικής, εις βάρος της ελληνικής μητρικής γλώσσας, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό, τόσο στο γραπτό, όσο και στον προφορικό λόγο. Αυτή πρακτική που οδηγεί στη δημιουργία και την κοινωνική καταξίωση μιας μιγαδικής αγγλο-ελληνικής γλωσσικής εκδοχής καταδικάζεται έντονα από το Συμπόσιο και χαρακτηρίζεται ως κινδυνωδέστερη των όποιων εσωτερικών προβλημάτων επάρκειας και πιστότητας στη χρήση και τη διδασκαλία της ελληνικής.
Το Συμπόσιο κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι αυτό το φαινόμενο γλωσσικής επιμειξίας δεν έχει μόνο γλωσσολογικές, αλλά και πολιτικές, κοινωνικές και συνειδησιακές προεκτάσεις. Ως; Εκ τούτου καλεί την Πολιτεία, όλους τους αρμόδιους φορείς και υπηρεσίες και τους ΄Ελληνες Κύπριους στο σύνολό τους, να συνειδητοποιήσουν ότι η γλώσσα είναι κάτι πολύ σημαντικότερο και ευρύτερο απ΄ ότι ένα απλό «εργαλείο» ή ένας «κώδικας» διεκπεραιώσεως επικοινωνιακών αναγκών. Προτείνει στην «Κίνηση Πολιτών για τα Εθνικά Θέματα», αλλά και σε άλλους παρόμοιους φορείς να προωθήσουν συγκεκριμένα μέτρα και ενέργειες για την ευρύτερη συνειδητοποίηση και για την αποθάρρυνση αυτής της καταστροφικής πρακτικής. Καλεί την Πολιτεία να αναλάβει τις ευθύνες της και να ανταποκριθεί πρακτικά όχι μόνο στη συνταγματική επιταγή που ορίζει την ελληνική και όχι την αγγλική ως γλώσσα του λαού, αλλά και στο ηθικό χρέος και την εθνική ευθύνη που συνεπάγεται η διαχείριση τω ν τρεχουσών υποθέσεων του κυπριακού Ελληνισμού. Το Συμπόσιο καλεί την Πολιτεία να καταπολεμήσει δραστικά, σε όλα τα επίπεδα, το φαινόμενο εθνικής μειονεξίας που οδηγεί στην αχρείαστη χρήση μιας ξένης γλώσσας όχι για την επικοινωνία με ξένους, αλλά στο μεταξύ των Ελλήνων γραπτό και προφορικό λόγο.

2. Το Συμπόσιο εξέτασε διεξοδικά και την εκπαιδευτική πτυχή των γλωσσικών προβλημάτων. Χαιρετίζει κάθε προσπάθεια ενδυνάμωσης και βελτίωσης της παιδευτικής πρακτικής, ιδιαίτερα στην κατεύθυνση της υπερβάσεως του τραυματικού ιδεολογικού διαχωρισμού μεταξύ μονομερούς υποστήριξης της δημοτικής από την μια και της λογίας από την άλλη. Σε αυτή την κατεύθυνση το Συμπόσιο χαιρετίζει τη νέα εκπαιδευτική πολιτική που εισάγει μια διαχρονική αντίληψη της ελληνικής γλώσσας και θα φέρει τους μαθητές σε επαφή με παλαιότερες γλωσσικές μορφές, αλλά και με αντίστοιχα τμήματα της ελληνικής γραμματείας, από τα οποία είχαν πρόσφατα αποξενωθεί.
Το Συμπόσιο καλεί την Πολιτεία και τον εκπαιδευτικό κόσμο στο σύνολό του, να εντείνει τις προσπάθειες εμβαθύνσεως και διαπλατύνσεως, αλλά και ποιοτικής αναβαθμίσεως της γλωσσικής αγωγής, που θα συμβάλει τόσο στην πολιτιστική ανάπτυξη της κοινωνίας, όσο και στην αντιμετώπιση των θλιβερών φαινομένων γλωσσικής αλλοτρίωσης. Διότι η ελληνική γλώσσα πρέπει να γίνει ξανά αξία μέσα στην κοινωνία. Το ελληνικό σχολείο πρέπει να αναβαθμισθεί σε όλα τα επίπεδα και να γίνει η μίτρα των ανθρωπίνων, κοινωνικών και εθνικών αξιών, οι οποίες μεταφέρονται πρωτίστως μέσα από το λόγο , ένα λόγο οικείο, ελληνικό.
Στο Συμπόσιο εκφράσθηκαν έντονες ανησυχίες για το ρόλο του νεοσύστατου Πανεπιστημίου της Κύπρου σε γλωσσικά και ευρύτερα πολιτιστικά θέματα. Ως εκ τούτου καλεί τους πολίτες και όλους τους μαζικούς φορείς σε επαγρύπνηση, ούτως ώστε να διαφυλαχθεί η ελληνική γλωσσική ταυτότητα του Πανεπιστημίου, όπως αυτή ορίσθηκε από τους εκπροσώπους του λαού.

3. Οι εργασίες του Συμποσίου κατέδειξαν ότι ο ρόλος των μέσων μαζικής επικοινωνίας (ΜΜΕ εις το εξής) είναι αποφασιστικός. ΤΑ ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, είναι από τα ισχυρότερα όργανα διαμόρφωσης της γλωσσικής συνείδησης και πρακτικής. Είναι συμπληρωματικά ως προς την τυπική εκπαίδευση, διότι αναλαμβάνουν τη δια βίου γλωσσική αγωγή. Ως εκ τούτου, το Συμπόσιο καλεί τους διαχειριστές (διευθύνοντες και ιδιοκτήτες), αλλά και όλους τους παράγοντες του χώρου της μαζικής επικοινωνίας να επωμισθούν τις ευθύνες τους και να λάβουν διορθωτικά μέτρα για την κακοποίηση της γλώσσας που γίνεται συστηματικά και πληθωρικά από τα ΜΜΕ. Αν η γλώσσα είναι «ο καθρέφτης του νου», τα ΜΜΕ είναι καθρέφτης της γλωσσικής κατάστασης της κοινωνίας. Είναι όμως και αγωγός προβολής και καθιερώσεως κάποιων γλωσσικών προτύπων. Ως εκ τούτου πρέπει επειγόντως να ελεγχθεί η γλωσσική επάρκεια των ΜΜΕ και να αναβιβασθεί το επίπεδό της.

4. Στο Συμπόσιο εξετάσθηκε και η σχέση της κυπριακής διαλέκτου και τονίσθηκε ότι η σχέση της προς την πανελλήνια κοινή είναι συμπληρωματική και όχι ανταγωνιστική. Το επί μέρους (διάλεκτος) δεν μπορεί να αντικαταστήσει το σύνολο (γλώσσα).
Η κυπριακή διάλεκτος καταδεικνύει, με τον καλύτερο τρόπο, τη γλωσσική συνέχεια, από τα ομηρικά χρόνια μέχρι σήμερα, ως βασικό στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας της Κύπρου. Γι΄ αυτό απορρίπτονται και καταγγέλλονται ως ανιστόρητα, επιστημονικώς ανυπόστατα και πολιτικώς ύποπτα τα ιδεολογήματα περί μιας αποσχιστικής, στενά κυπριακής ταυτότητας που, μεταξύ άλλων, στηρίζεται δήθεν στην στη διαλεκτική ιδιαιτερότητα. Το Συμπόσιο διακηρύττει πως η κυπριακή διάλεκτος είναι στοιχείο ελληνικής ταυτότητας και δεν πρέπει ούτε να καταπολεμάται, αλλά ούτε και να προωθείται τεχνητά σε χρήσεις και χώρους που δεν της αρμόζουν και στους οποίους δεν μπορεί να ανταποκριθεί.

5. Στο Συμπόσιο κατεδείχθη η συστηματική διαβρωτική επίδραση της αγγλικής γλώσσας στον ευαίσθητο και εθνικά καίριο χώρο της αρχαιολογίας. Στον τομέα αυτό η επιβολή της αγγλικής γλώσσας της εξασφάλισε «κανονιστικές» δυνατότητες που συχνά οδηγούν σε αλλοιώσεις και παραχάραξη.
Στο Συμπόσιο επισημάνθηκε ακόμη ότι η με διάφορους τρόπους προσπάθεια ματαίωσης και αποτροπής της διεθνούς κατοχύρωσης των κυπριακών τοπωνυμίων ως ελληνικών ονομάτων, σε ρωμανική γραφή, με πρόσχημα μια αμφίβολη κυπριώτικη γλωσσική παράδοση, πιθανώς να αποβεί μοιραία για τα εθνικά συμφέροντα και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

6. Τέλος, το Συμπόσιο διακηρύσσει ότι η γλώσσα είναι πρωταρχική εθνική και ανθρώπινη αξία. Μαρτυρεί συγκεκριμένο τρόπο σκέψεως και μια στάση ζωής, ενώ είναι φορέας πολιτισμού. Η γλώσσα είναι στοιχείο συνείδησης και διαμέσου αυτής αρθρώνονται και νοηματοδοτούνται οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, αλλά και η σχέση καθενός μας με τον κόσμο.
Ως εκ τού του το Συμπόσιο δηλώνει σεβασμό σε όλες τις γλώσσες και συμπαράσταση σ’ εκείνες τις εθνικές γλώσσες που συμπιέζονται και απειλούνται από τον επεκτατισμό κάποιων ποσοτικά ισχυρών γλωσσών. Το συμπόσιο αναγνωρίζει τη χρησιμότητα κάποιων γλωσσών διεθνούς βεληνεκούς ως μέσων επικοινωνίας μεταξύ ετερόγλωσσων. Κατ΄ επέκταση αναγνωρίζει την αναγκαιότητα εκμάθησης ξένων γλωσσών, πέραν μάλιστα της αγγλικής. Αυτή όμως η γλωσσομάθεια δεν μπορεί παρά να έπεται της γλωσσικής παιδείας στη μητρική γλώσσα.
Γι΄ αυτό γίνεται έκκληση προς κάθε κατεύθυνση για μια πανεθνική εκστρατεία για τη βελτίωση και ενδυνάμωση της γλωσσικής παιδείας, για την καταπολέμηση της γλωσσικής αλλοτρίωσης και αποτροπή του γλωσσικού μιγαδισμού που μαστίζει ιδιαίτερα την Κύπρο.
Η ελληνική γλώσσα, πέραν του ότι είναι συνειδησιακός αρμός για τους Έλληνες Κύπριους, μπορεί θαυμάσια να ανταποκριθεί σε όλες ανεξαιρέτως τις σύγχρονες ανάγκες τους. Οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί μαρτυρούν την ανεπάρκεια της γλωσσικής παιδείας πολλών σημερινών κυπρίων.
Το Συμπόσιο καλεί όλους ανεξαιρέτως τους μαζικούς φορείς, πολιτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις και, ιδιαιτέρως, τους πνευματικούς φορείς και τα πολιτιστικά σωματεία, αλλά και τον καθένα ΄Ελληνα κύπριο χωριστά, στη διοργάνωση μιας καθολικής εκστρατείας υπέρ της ελληνικής γλώσσας, ούτως ώστε να προωθηθεί η συνειδητοποίηση του ζητήματος μεταξύ του κοινού και να πιεσθεί η Πολιτεία να αναλάβει τις ιστορικές ευθύνες της.